Wandel Navigeren

• Wandelen (69 artikelen)

Op stap met een routebeschrijving uit een wandelgids of een route, gedownload van Internet, leuk toch. Zit er ook nog een kaartje bij? Dan vindt u uw weg wel. Een GPS wordt steeds populairder en niet in het minst omdat je steeds meer routes rechtstreeks van internet in je GPS kunt laden. Is wandelen uw hobby (aan het worden)? Lees dan verder!

Steeds vaker gaan kaartenmakers er toe over een coördinatenstelsel op het kaartje af te drukken. Topografische kaarten worden in Nederland uitgegeven door of in samenwerking met het kadaster; http://kadaster.gisinternet.nl/. Er zijn gedetailleerde kaarten verkrijgbaar die voor wandelen zeer geschikt zijn op de schaal 1:50.000 en 1:25.000. Op deze kaarten is het Nederlandse coördinatenstelsel van Rijksdriehoekmeting het RD stelsel afgedrukt.
Ook op kaarten voor recreatieven doeleinden als wandelen en fietsen drukken kaartenuitgevers het Nederlandse RD- stelsel af zoals bij voorbeeld de wandelgids ‘Noaberpad’ van het NIVON. Bij OnTrack, de grootste wandelroutesite www.ontrack.nl kun je wandelroutes downloaden met kaartjes waarop eveneens het RD- stelsel wordt afgedrukt. Hiermee kun je eenvoudig je positie op de kaart aangeven. In het Groene Boekje 2010, De natuurlijke kampeergids vermeldt bij de campings die in de gids zijn opgenomen de RD coördinaten; bij voorbeeld Zuidwolde/ De Bulte RD 226294 523121.

Het RD- coördinatenstelsel.
Aan de randen van een topografische kaart, in dit geval de kaart 32H Ede, schaal 1:25.000, zien we van West naar Oost, en van Zuid naar Noord, een oplopende nummering. Horizontaal en verticaal zijn deze getallen verbonden met zwarte lijnen. Hiermee kan iedere vierkante km op de kaart gedefinieerd worden. In de figuur 1 vinden we het Natuurcentrum Veluwe in het vak tussen de OW coördinaten 178 – 179 en ZN coördinaten 450 – 451. Dit vak geven we aan als vak 178 450. Het vak is 4cm vierkant, 4cm=1km, 1cm=250m, 1mm=25m.

Zie foto 1.

Willen we een plek binnen dit vak nauwkeurig aanduiden, dan kunnen we dat doen door het vak verder onder te verdelen, b.v. volgens de schaalindeling 1:25.000 van een kompas. 4 cm is in dit geval 1 km; deze 4 cm is onderverdeeld in 10 delen van elk 100m en vervolgens elk deel weer in tweeën met 1/2 streepjes van elk 50m. Nauwkeuriger meten is op deze schaal schijnnauwkeurigheid.

Het Natuurcentrum Veluwe ligt in het vak 178 450, 6 streepjes van 100 meter rechts van coördinaat 178, dit wordt 178600, en 5 grote streepjes en een 1/2 streepje van 100 meter boven coördinaat 450, dat wordt 450550(we kiezen het dichtstbijzijnde streepje). De kleine tussenstreepjes van 2 mm (50m), zijn in het coördinaat het 5e en 10e cijfer, 0 of 5! Het coördinatensnijpunt wordt 12 cijferig!

Ook op kaarten met een schaal van 1:50.000 kun je goed je wandelweg vinden maar realiseer je wel dat 2 cm op de kaart een afstand van 1km is en 1mm op de kaart 50m in het veld. Daar moet je wel even aan wennen; het vak is op deze schaal 2cm vierkant, 2cm=1km, 1cm=500m, 1mm=50m.
Een GPS vraagt, als het RD coördinatenstelsel is ingesteld, meestal om een 12- cijferige coördinaat. Natuurcentrum Veluwe = coördinatensnijpunt 178600 450550

En zo is de stap naar de informatie die uw GPS u geeft, of die u GPS nodig heeft gemaakt.

Wandelen met een routebeschrijving en een kaart houdt in dat u steeds een stukje van de tekst leest en kijkt of u wat u leest in de omgeving herkent. Als u zorgvuldig te werk gaat zoekt u op ook op het kaartje steeds op waar u bent. Dat is vooral nodig als u twijfelt op een bepaald gedeelte van de route.

Een kompas kan u helpen bij uw oriëntatie. Gewoonlijk is de bovenkant van de kaart het kaartnoorden. Als u naar het Noorden kijkt, dat is in de richting waar de noordkant van uw kompasnaald naar wijst, en u houdt de kaart in uw hand met het Noorden boven, dan is uw kaart georiënteerd. U ziet dan op de kaart de te herkennen objecten in zelfde richting als in het veld. Als je met een kompas kunt omgaan kun je ook direct zien of de richting die je denkt te moeten bewandelen de juiste richting is.

Een heel gedoe toch wel, maar mijn advies: houdt u eraan, vooral als u in voor u onbekend gebied wandelt, hoe onherbergzamer uw omgeving, des te belangrijker is het dat u weet waar u zich bevindt!

Een GPS (Global Postioning System) kan met behulp van signalen van satellieten je positie tot op een paar meter nauwkeurig bepalen. Als je het coördinaat van je bestemming intikt geeft de GPS de richting aan waar je heen moet. Een GPS wordt steeds populairder en niet in het minst omdat je steeds meer routes rechtstreeks van internet in je GPS kunt laden. OnTrack bij voorbeeld biedt naast de routebeschrijving en een kaartje met RD- coördinaten, vaak ook een GPS bestand aan van de gekozen wandeling. Ga dus op stap met de wandeling in je GPS. Dat scheelt heel wat zorgen onderweg en kun je vrijelijk genieten van al het moois waarvoor je uiteindelijk op pad ging.

Een GPS kan veel, maar het blijft een elektronisch apparaat vergelijkbaar met een mobiele telefoon. Je batterij kan leeg raken en door vallen of hard stoten kan hij er mee uitscheiden. Zorg er voor altijd een kaartje mee te nemen en als het even kan ook een kompas. Een geschikt plaatkompas koop je al voor€6,95 bij de ANWB. De prijzen van een GPS zijn sinds de waardedaling van de dollar aardig gedaald. Voor ongeveer €200,00 koop je tegenwoordig een geavanceerd apparaat als bij voorbeeld een GARMIN eTrex Vista HCx. Je krijgt het Kaartenprogramma MapSource en een PC- kabel meegeleverd.

Stel je GPS in op je persoonlijke gebruik, je kunt zelf de datavelden kiezen die je in een oogopslag tijdens het wandelen kunt aflezen. Zet hem op de Nederlandse taal en op het coördinatenstelsel dat ook op je kaart is te vinden, in Nederland dus het RD- stelsel. Kies de relevante datavelden in de schermen zodat je in een oogopslag ziet waar je heen gaat, waar je bent en bij voorbeeld wat je wandelsnelheid is.

In de ons omringende landen en het verdere buitenland is het RD- stelsel niet meer van toepassing. Heb je de topografische kaart van Nederland in je apparaat? Die vind je ook niet meer terug op je scherm zodra je over de grens gaat.

Wat te doen in het buitenland? Koop een topografische kaart van het gebied waar je wilt gaan wandelen. Die kun je ter plaatse wel krijgen, maar ook in Nederland zijn er een paar winkels waar je buitenlandse toeristische kaarten kunt kopen; bij voorbeeld bij: http://www.denoorderzon.nl/ Let er wel op dat er een coördinatenstelsel op afgedrukt is dat je ook kunt instellen op je GPS. In Duitsland, Belgie, Luxemburg, Frankrijk en zelfs in Tsjechië kun je prima toeristische wandelkaarten krijgen die GPS compatibel zijn. Dat staat er dan ook op. De buitenlandse kaarten beslaan vaak een veel groter gebied dan in Nederland gebruikelijk is, meestal kun je wel volstaan met één topografische kaart van de omgeving waar je wandelt. Gewoonlijk is er het zo genaamde UTM- coördinaten stelsel op afgedrukt met de kaartdatum WGS84. Dat klinkt ingewikkeld maar is het juist niet. Het werkt in principe net zo als het RD – stelsel, alleen de cijfertjes zijn anders. Leer je zelf dus ook om met het UTM stelsel om te kunnen gaan. Als je de GPS ook op dit stelsel hebt ingesteld kun je altijd eenvoudig op de kaart terugvinden waar je bent en kun je coördinaten intikken van de plek waar je heen wilt. Er zijn handzame boekjes te koop, waarvan ik aanbeveel: Frans Welkamp; zakboek Kaart Kompas GPS, en KeesJan van den Herik; handboek Oriëntatie.

Het is helemaal niet nodig een route te maken met heel veel Waypoints (coördinatensnijpunten). Er zijn altijd meer wegen die naar Rome leiden en het kan juist leuk zijn om een bestemming wat verder weg als Waypoint te kiezen en de kompasnaald van je GPS te gebruiken om er uiteindelijk gewoon te komen. Kies eens een ander pad, je GPS kompas blijft toch aanwijzen waar je heen moet. Deze methode pas ik nog al eens toe in het buitenland als ik Waypoints handmatig in moet tikken. Een Waypoint bestaat in het UTM- stelsel al gauw uit 13 cijfertjes!

Plenty routes kun je downloaden van Internet. OnTrack is een goede optie met meer dan 1600 wandelingen, maar er zijn meer aanbieders, ook voor wandelingen in de Ardennen en andere populaire wandelgebieden in de landen om ons heen en ver daar buiten. Het programma dat je nodig hebt om met je PC te communiceren is Easy-GPS, een programma dat je gratis kunt downloaden. Heb je een GARMIN GPS dan beschik je waarschijnlijk over het meegeleverde Programma MapSource. Hiermee kun je handig waypoints aanmaken en overseinen naar je GPS. Het is ook mogelijk digitale topografische kaarten in MapSource te integreren en te gebruiken.

Voor dat je met je GPS alle wandelingen die je gratis kunt downloaden gewandeld hebt ben je een ervaren globetrotter en heb je wel voldoende ervaring om zelf je eigen routes te gaan maken. In Nederland is het handig als je over software beschikt met digitale topografische kaarten. Die kosten wel een paar centen. Er zijn meer software programma’s waarmee je routes op digitale kaarten kunt inprikken. OZI-explorer is zo’n beetje de standaard. Het kadaster levert heel Nederland op een DVD voor €99,95, gekalibreerd voor gebruik met OZI-explorer; http://kadaster.gisinternet.nl/. Daarvoor krijg je alle ca 305 topografische kaarten op de schaal 1:25.000, maar op veel groter duidelijk formaat op je scherm. Ook krijg je er een overzichtskaart bij van Nederland op de schaal 1:100.000, waar alle autowegen op staan. Een papieren topografische kaart kost circa €7,00 dus reken maar uit.

OZI-explorer is makkelijk in het gebruik om buitenlandse kaarten met het UTM- stelsel er op gedrukt in te scannen en te kalibreren. Je kunt dan zo’n kaart als digitale kaart gebruiken en er Tracks, Waypoint en Routes op uit zetten op je PC. En OZI-explorer heeft een uitstekende interface voor de meeste GPS- en. Op die manier hoef je niet van elke streek waar je wilt gaan wandelen de dure digitale kaarten van GARMIN te kopen.

Op de buitenlandse Topografische toeristische kaarten zijn vaak al diverse wandelmogelijkheden ingetekend, dan is het wel heel eenvoudig om met OZI-explorer een route in te prikken en over te zetten in je GPS. De kaart kun je dan niet in je GPS laden, maar wel afdrukken en of meenemen met de route en de Waypoints er op ingetekend. Inpakken en wegwezen dus. Voor het navigeren is het helemaal niet nodig dat je de kaart op je GPS scherm ziet, soms is het zelfs alleen maar onduidelijker. Je ziet maar een kaartfragment op het kleine scherm en je kunt je beter op de Track, De Routes en de Waypoints concentreren die wel uitstekend op je schermpje te zien zijn. Aan het positie-indicator kun je op het GPS schermpje uitstekend zien waar jij je op de route bevind. OZI-explorer kun je downloaden voor circa €75,00; http://www.oziexplorer.com/

Ik kom in mijn wandelpraktijk wandelaars tegen die ik ruwweg in vier groepen verdeel:
1) De volgers, nemen deel aan wandelingen via de Wandelpool, De Wandelsite en OnTrack. Dit zijn wandelsites die het wandelen in groepsverband coördineren, een facilitaire dienst dus. Ze trekken veel belangstelling; neust u maar eens rond op hun sites. De volgers zijn deelnemers die zich aanmelden, keurig op tijd op het startpunt aanwezig zijn, meewandelen en na de wandeling weer afscheid nemen. Het wandelen in een groepje is gezellig en veilig, deelnemers zijn vaker vrouw dan man.
2) Initiatiefnemers. Zij organiseren de wandelingen, melden de wandelplannen aan bij de sites, bepalen waar gewandeld wordt, nemen de routebeschrijving en kaart mee en functioneren als kaartlezer. Steeds meer initiatiefnemers maken gebruik van een GPS.
3) De Freaks. Ik ben er zelf een. Ik heb me verdiept in het gebruik van kaarten, kompassen, GPS-en en geeft hierover workshops. Ik maak routebeschrijvingen voor OnTrack al dan niet voorzien van GPS bestanden. Ik organiseer veel wandelingen via de genoemde sites. Bovendien organiseer ik actieve kampeervakanties in het buitenland via www.vaker.info en treed daarbij op als reisbegeleider. Het betreft reizen waarbij het maken van stevige wandelingen, fiets- en kanotochten centraal staat.
4) De globetrotters. Dat zijn de wandelaars die het allemaal zelf kunnen en alleen en of met hun partner of vrienden overal de weg wel weten te vinden. Meestal beschikken ze over al de hiervoor omschreven vaardigheden.

We hebben allemaal iets gemeen; we wandelen graag.

Artikel links