Word gratis lid     Inloggen
Cookies op 50plusser.nl

50plusser maakt gebruik van cookies en daarmee vergelijkbare technieken. 50plusser gebruikt functionele en analytische cookies om u een optimale bezoekerservaring te bieden. Bovendien plaatsen derde partijen tracking cookies om u gepersonaliseerde advertenties te tonen en om buiten de website van 50plusser relevante aanbiedingen van 50plusser te doen. Ook worden er tracking cookies geplaatst door social media-netwerken.
Door op Akkoord te klikken gaat u hiermee akkoord.

Akkoord


Klik hier voor meer informatie.
Home
Magazine
Foto van de Dag
Filmpjes
Recepten
Prikbord
Fotowedstrijd
Blogs
Forum
Kranten
Clubs
Tutorials
Agenda
Leden
 
Alles
Actualiteiten
Buitenleven
Digitaal
Fotografie
Gezondheid
Lifestyle
Opmerkelijk
Voeding
Wetenschap

_
Alles
Autos & Motoren
Lezen & Muziek
Lifestyle
Uitgaan & Cultuur
Vakantie & Reizen
Wonen & Interieur


Spel wijkt voor blik



Spel wijkt voor blik
Spel wijkt voor blik

Kinderspelen
Om onze huidige jeugd zoet te houden zijn kostbare voorzieningen getroffen. Waar echt duur speelgoed ontbreekt, floreert het kinderstraatspel. Alleen in de Derde Wereld is de jeugd nog noodgedwongen creatief bij het makenvan spelattributen. Bovendien worden daar de speelterreinen nog niet bezet door het blikken speelgoed van hun ouders. Bij ons zijn, met de komst vande Heilige Koe en de Beeldbuis, de kinderspelen uit het straatbeeld verdwenen.


Wie nu nog iets wil weten over zijn 'straatjeugd' moet er een boek op naslaan. Soms herkent men de beschrijving van een spel niet. Vroeger gaf de oudere jeugd het voorbeeld aan de jongere. Spelregels enspelnamen waren dus van dorp (stad) tot dorp verschillend. Over het spelvan de Gooise jeugd uit de jaren dertig en veertig bestaat een zeeruitgebreid en boeiend boekje: 'Kinderspelen in het Gooi' van dr. A.C.J. deVrankrijker.(1)
Helaas zijn er weinig fotografen geweest die dit verdwijnend fenomeenhebben vastgelegd. Zij fotografeerden beroepsmatig alleen de doorvolwassenen georganiseerde spelen, zoals met koninginnedag.Breugel schilderde verschillende malen het straatspel, terwijl het nota bene alledaags was.

Hopelijk zijn er ouders geweest, die hun kroost niet alleen als stilleven gekiekt hebben, maar ook in actie. Zulke foto's zullen zeldzaam zijn, want vroeger waren fototoestellen in oude wijken, zoals in Vesting Naarden, dun gezaaid.
De jeugd heeft in Vesting Naarden heel wat afgespeeld, ondanks de smalle (toenbreder zonder 'blik') straatjes. Voor het spel werden geen of vaak zelfgemaakte 'sportartikelen' gebruikt. De wallen vormden als speelterrein een hoofdstuk apart.

Zoals vermeld heeft dr. De Vrankrijker zeer veel Gooise kinderspelenuitvoerig beschreven. Ook in de Vesting heeft hij de jeugd tijdens hunspel gadegeslagen. Toch ontbreken in zijn boekje enkele spelen uit onzevestingstad. Sommige zijn mogelijk later ontstaan, andere werden al vervoor de jaren dertig gespeeld. Het is onmogelijk al die spelletjes op te sommen.Beschreven staan o.a. krijgertje, verstoppertje, balspelen, hinkelen,bok-sta-vast, driehoeken (potjepikken), landkapertje (landgappertje) enz.Niet beschreven staan bijvoorbeeld zandhappertje, Amerikaantje, toet omhet blok.

Pinkelen
Ook pinkelen komt niet uitgebreid aan bod. Alleen wordt één van de varianten als meisjesspel genoemd. Volgens een andere schrijver (2) was pinkelen een eeuwenoud jongens- en mannenspel. Het staat zelfs op Zeventiende-eeuwse tegels afgebeeld. (3) Er bestonden zelfs vierhoofd varianten, één van deze spelsoorten werd tot in de jaren vijftig in Naarden gespeeld. Het was erg populair onder de jongens. Mogelijk leidde baldadig spel tot gebroken ruiten en klachten bij de politie. Bij voorkeur koos de jeugd een speelveld ver van woningen of omringd door blinde muren.

De Westwalstraat naast de Mariaschool en ook het Promersplein waren vandie plekken.Voor het spel was alleen een slaghout van 60 cm en een pinkelhoutje nodig.Het pinkelhoutje bestond uit een rond stokje met een dikte van 3 en eenlengte van 12 centimeter. Aan beide einden werden, als bij een potlood,punten gesneden. Tijdens de vakantie en op zomeravonden was de jeugd meestal buitenshuis te vinden. Vaak besloot een groepje jongens spontaanom te pinkelen. Het aantal spelers kwam er niet op aan.Met krijt werd op straat een vak van één bij één meter getekend. Daarnawerd getost wie het eerst aan slag was, de rest verspreidde zich in destraat. De slagman ging in het getekende honk staan. In zijn linkerhandhield hij tussen duim en wijsvinger een punt van het stokje vast. Na hetloslaten sloeg hij het pinkelhoutje met het slaghout de straat in. Bij drie keer misslaan was een ander aan de beurt. Was de slag raak, dan probeerden de spelers het houtje met hun handen te vangen. Ook ving menhet houtje wel tussen de tanden, dat leverde extra punten en later een kunstgebit op.

Vanaf de vangplaats moest het houtje in het honk gegooid worden. Wie datlukte was aan slag. Kwam het echter precies op de honklijn, dan moest deslagman 'neuzen'. Hij probeerde het slaghout verticaal op één van depunten te laten vallen, zodat het stokje buiten het honk sprong.Werd naast het honk gegooid of raakte het stokje na het wegslaan de grond,dan speelde de slagman door. Met een slag op een punt liet hij het houtjeopspringen en sloeg het tijdens die sprong verder. Ondertussen probeerdende andere spelers het te vangen. Bij misslag of vangen werd gewisseld vanslagman. Het was de kunst om het pinkelhoutje zo ver mogelijk weg teslaan. Winnaar was hij, die de grootste afstand had overbrugd.

Zandhappertje
Er waren ook spelletjes voor zanderige terreinen, waarbij een mes nodigwas. Het 'landgappertje' staat uitvoerig te boek, (1) daarom een beschrijving van 'zandhappertje'. Bij dit spel haalden de jongens allerleitoeren uit met een zakmes. Na een eenvoudig begin werden de kunstjes steeds ingewikkelder. Alles ging in een bepaalde volorde. Na het mislukken van de truc was een ander aan de beurt. Onhandige kinderen kwamen niet verder dan eenvoudige worpen en nooit toe aan moeilijke. Wie steeds de,meer vaardigheid eisende, handelingen foutloos uitvoerde was winnaar. Na afloop van het spel werd een lucifer in het zand gestoken. Alle spelersgaven er met het heft van het mes een klap op. De verliezer moest met zijntanden de lucifer uit de grond trekken. Logisch, dat hij daarbij flink inhet zand hapte.
Men begon met drie keer het mes in het zand te gooien. Het mes moestredelijk rechtop blijven staan, ook bij de volgende kunstjes. Had iedereen een beurt gehad, dan werd het mes op de palm van de hand gelegd. Vanaf die hand werd in het zand gegooid. Daarna ging het mes op de rug van de handen zo in het zand. Na dit kunstje zette men het mes op de linker wijsvinger. Met de rechter vinger gaf men het topje van het heft eenzet, zodat het mes naar voren en in het zand tuimelde.De truc, die volgde begon met de vorige uitgangspositie. Nu was het echterde bedoeling, dat het mes enkele salto's en een radslag in het zand maakte. Veel van deze kunstjes hadden een naam. In de oorlogsjaren noemde jongens uit onnozelheid de laatst beschreven truc nog steeds 'De wandelende jood'. Het is triest achteraf te weten, wat toen met onze joodse leeftijdsgenootjes gebeurde.


Noten:
1. Dr. A.C.J. de Vrankrijker. 'Kinderspelen in het Gooi', uitg. Poolman -Naarden 1981.
2. Kalma, J.J. 'Tipeljen, Biskriuwing fan in ald folksspul'. In Folkskun-dich jierboek III, Ljouwert, Fryske akademie 1970. (Tipeljen is vrijvertaald uit het Fries: Pinkelen) Spelregels met afbeeldingen van tipeljen.
3. Pluis, Jan, 'Kinderspelen op tegels', uitg. Van Gorcum, Assen 1979.
-------------------------------------------------------------------
F.J.J. de Gooijer


• Reageren   • Doorsturen   • Afdrukken   • Waarschuwen   • Artikel schrijven  

Geplaatst door Redactie
19 januari 2007 14:40
2687 keer bekeken.

Klik hier om dit artikel toe te voegen aan uw weblog



Meer van dit soort artikelen lezen?
_
Vergeet jezelf dan niet aan te melden. Ontvang 2x per maand 'Het beste van het web' via e-mail.
_



Reacties Van leden

Je reactie
Het is alleen mogelijk te reageren wanneer je ingelogd bent.
_
Naam_Wachtwoord_




_
_
Gooilander  
19 jan 2007 16:18
Het onderschrift bij de foto is:
Kinderoptocht te Naarden op de eerste na-oorlogse Koninginnedag 31-08-1945.
Van L naar R: Jan de Groot, Frans de Gooijer, Herman Kruyswijk. De voorstelling: Een bejaarde vrouw en haar bejaarde man hebben tijdens de Hongerwinter hout gesprokkeld. Beiden worden gearresteerd door een NSB politieagent.
Frans

_
BigEd  
19 jan 2007 20:51
Hoi Frans, leuk verhaal heb je geschreven. Als ik het goed begrijp ben jij de middelste persoon in de foto of niet?
_





_
_
Kees52  
19 jan 2007 20:52
Wij deden vroeger altijd paaltje-trap met de voetbal. En landjepik met het zakmes! Ik was het bijna vergeten maar alles komt na het lezen van dit artikel weer bovendrijven, bedank!

_
Gooilander  
19 jan 2007 21:48
BigEd en Kees52 bedankt voor jullie reactie. Op de foto ben ik 12 jaar. We staan op het erf van de stadsboerderij van mijn ouders. (stadsboerderij = een boerderij die midden tussen de huizenblokken van ons stadje stond) Het vee stond in de winter op stal en in de zomer 2 of 3 km van ons stadje . (Aan de IJsselmeerkust) Natuurlijk speelden wij ook landjepik. Wij noemden dat landgappertje. -- De zaagbok (rechts op de foto) diende in de Hongerwinter om gejatte boomstammen door te zagen. Mei 1945 stonden er bijna geen bomen meer in 't Gooi.
groeten, Frans
_





_
_
Janjoris  
19 jan 2007 22:03
Hallo Gooilander,

Is de boerderij nog mooi in takt gebleven? (leuk verhaal om te lezen!)

Groeten,

JJ

_
Gooilander  
20 jan 2007 14:27
Jan Joris,
Na 1945 was het wonen in het binnenstadje van Naarden niet geliefd. De omslag kwam nadat iemand in 1963 een stadsboerderijtje afbrak en het weer opbouwde. Daarna volgde in 1965 de 18e eeuwse boerderij van mijn grootmoeder. Deze is prachtig gerestaureerd. (te kostbaar voor onze familie) Daarna volgden veel Yuppen die de oude verwaarloosde vestingpanden opkochten en restaureerden.
'Onze' 17e eeuwse huurboerderij werd in 1967 afgebroken. Het gemeentebestuur
vond restauratie niet nodig. In de late jaren zeventig zouden er wel Yuppen geweest zijn die dit monument hadden gerestaureerd. -- De Rijksoverheid betaald de restauratie van de Naardense vestingwerken. Het gemeentebestuur heeft alles in het binnenstadje aan particulieren overgelaten. Tegenwoordig zijn zelfs krotten hier onbetaalbaar.
Frans

_







Andere Magazine artikelen
_
Categorie Lifestyle
_


Expositie Alle Rembrandts toont zijn leven en verhalen: impressie
Voor het eerst in haar historie toont het Rijksmuseum al haar Rembrandts. Daarmee speelt ze in op 2019, als het 350e sterfjaar van de meester-schilder. ...
Lees verder | Reacties 0 | Door MarianVisservanKlaarwater | Toevoegen


Bronzen beeld Sovjetleider Lenin te zien in het NMM
Vandaag arriveerde een bronzen beeld van Lenin in het Nationaal Militair Museum (NMM). Het beeld is bijna 3 meter hoog en weegt 950 kilo. ...
Lees verder | Reacties 0 | Door 50plusser.nl | Toevoegen


Afvlakkende prijsstijging vrijesector huurwoningen ondanks krap aanbod
Een grote vraag en een beperkt aanbod spelen ook de vrije huursector in Nederland parten. “Het gegeven dat het (nieuwbouw) aanbod huurwoningen ...
Lees verder | Reacties 0 | Door 50plusser.nl | Toevoegen


Senioren willen wonen met zorg
De meeste senioren wonen nog steeds niet in een woning die geschikt is voor hun oude dag. Slechts vier van de tien woningen van senioren zijn aangepast voor zorg. ...
Lees verder | Reacties 0 | Door 50plusser.nl | Toevoegen


Nieuwste editie KamaSutrA-beurs vol met verrassingen
De KamaSutrA-beurs is dit jaar geheel grensverleggend en biedt een nieuwe belevenis aan. Na de ‘final edition’ in 2017 keert ...
Lees verder | Reacties 0 | Door 50plusser.nl | Toevoegen


Voor zonsopkomst.... zo mooi is winter in de Alpen
De Alpen, ervaar de magie van meters sneeuw, panorama's en ochtendlicht.
Lees verder | Reacties 0 | Door 50plusser.nl | Toevoegen


Het Van Gogh Museum bereikt 1 miljoen bezoekers op Instagram
Vincent van Gogh kreeg tijdens zijn leven nauwelijks waardering. Maar het naar hem genoemde museum berekt op Instagram 1 miljoen bezoekers. ...
Lees verder | Reacties 0 | Door MarianVisservanKlaarwater | Toevoegen


De Schatkamer; Hermitage viert jubileum met 25.000 jaar kunsthistorie
Vandaag opent de Hermitage haar eerste jubileumtentoonstelling De schatkamer! Meesterwerken uit de Hermitage. Deze officiële opening ...
Lees verder | Reacties 0 | Door MarianVisservanKlaarwater | Toevoegen


Prinses Beatrix opent Rembrandtjaar met expositie Rembrandt en het Mauritshuis
In het Rembrandtjaar richten musea, culturele instelligen en steden zich op de meesterschilder. In het Mauritshuis gaf prinses Beatrix op 30 januari het startsein. ...
Lees verder | Reacties 0 | Door MarianVisservanKlaarwater | Toevoegen


Wel of geen echte Rembrandt? Mauritshuis doet onderzoek naar twee doeken
Het Mauritshuis gaat na afloop van de tentoonstelling Rembrandt en het Mauritshuis nieuw onderzoek doen naar twee schilderijen uit de eigen ...
Lees verder | Reacties 0 | Door MarianVisservanKlaarwater | Toevoegen







_


De laatste Artikel reacties
_


Door J.G.Alberti op 26 dec 2018 07:47
_
Geweldig! Dit schrijf ik bij op mijn ToDo lijstje, het is echt een bezoek waard!!!
_
Artikel Ontdek de andere kant van Hongarije in Debrecen
_
Bekijk het artikel en alle reacties



Door Jembee op 07 nov 2018 08:39
_
Is al voorbij, dus kan de reclame weg.
_
Artikel Kom naar KreaDoe
_
Bekijk het artikel en alle reacties



Door Constance69 op 23 okt 2018 20:49
_

_
Artikel Ed Sheeran zingt voor 'Happy Birthday' voor de jarige Bruno Mars
_
Bekijk het artikel en alle reacties



Door Pluk op 07 okt 2018 11:10
_
Beiden zongen fantastisch en ja, vooral Barcelona blijft voor mij gedenkwaardig, stijlvol en onvergetelijk. ...
_
Artikel Operazangeres Montserrat Caballé is op 85-jarige leeftijd overleden. Haar duet met Freddie Mercury is onvergetelijk!
_
Bekijk het artikel en alle reacties



Door Saga.1 op 06 okt 2018 19:42
_
Inderdaad onvergetelijk en legendarisch, prachtig!
_
Artikel Operazangeres Montserrat Caballé is op 85-jarige leeftijd overleden. Haar duet met Freddie Mercury is onvergetelijk!
_
Bekijk het artikel en alle reacties



Door RiavanBeek.1 op 06 okt 2018 17:59
_
Bijzonder.
_
Artikel Operazangeres Montserrat Caballé is op 85-jarige leeftijd overleden. Haar duet met Freddie Mercury is onvergetelijk!
_
Bekijk het artikel en alle reacties



Door Bruinink op 22 sep 2018 13:58
_
Genoten van het programma
_
Artikel Lain Barbier zingt het nummer ‘Roxanne’ van The Police bij The Knockouts van The Voice Senior.
_
Bekijk het artikel en alle reacties



Door LuciaT. op 10 sep 2018 16:07
_
Geweldige zanger!
_
Artikel Lain Barbier zingt het nummer ‘Roxanne’ van The Police bij The Knockouts van The Voice Senior.
_
Bekijk het artikel en alle reacties



De beste Foto's van de dag
_
_


Stelling van de dag
05 januari 2016
76%Mee eens
_
17%Mee oneens
_
7%Geen mening
_


Laat uw stem meetellen!
_
Mee eens
Mee oneens
Geen mening
_
  Meer info




De best gelezen Artikelen
De meest bekeken artikelen van de afgelopen 12 maanden.
_

Hoe cast je filmpjes vanaf PC naar Chromecast (tv) met de Videostream app voor Google Chrome!
Wat een openbaring! Het casten van films naar mijn tv via... lees verder


Gekweekte Noorse zalm is het meest giftige voedsel ter wereld
Door de groeiende populariteit van Noorse zalm puilen de ... lees verder


15 foto's van Shikhei Goh, alias koning macro!
Hij woont op het eiland Batam, ongeveer 45 minuten varen ... lees verder


Het verhaal achter 'A ticket to ride' van The Beatles
Volgens John Lennon was "Ticket to ride" een kaart die pr... lees verder


Kleinzoon bedenkt watersnoepjes zodat zijn oma met dementie niet uitdroogt
Veel mensen met Alzheimer voelen geen dorstprikkel of kun... lees verder


Recept: Bami Goreng van Oma Moesje
Dit recept is op de receptenpagina door Frits gedeeld. He... lees verder


Man springt op een walvis en snijdt een verstrikkend touw los
Visser Sam springt op aandringen van zijn collega op een ... lees verder


LuckyTV neemt Kees van der Staaij op de hak
Dit is misschien wel de beste manier waarop er op het Hom... lees verder










_
 
_

50plusser.nl
Over 50plusser.nl
Homepage
Top 20 mogelijkheden
Nieuwsbrieven
Contact
Inloggen
Wachtwoord vergeten
Adverteren
Privacystatement & Cookiebeleid
Sitemap

Lidmaatschap
Gratis lidmaatschap
Plus lidmaatschap
Uitschrijven

IK
Mijn profiel
Mensen uitnodigen
Mijn plekken op internet
Profielfoto's
Hoofdfoto's aanpassen
Gegevens aanpassen
Gebruikersnaam wijzigen
Wachtwoord wijzigen
E-mailadres wijzigen

Leden
Overzicht
Nu online
Verjaardagen
Wie doet wat?
Overzicht
Mijn acties
Wat doen mijn vrienden

Prikbord
Alle berichten
Mijn berichten
Berichten van mijn vrienden

Van de dag
Foto's
Weerfoto's
Fotobewerkingen
Zwart/wit foto's
Video's
Stellingen

Fotoboeken
Overzicht
Mijn fotoboeken
Top fotoboeken

Fotowedstrijd
Overzicht
Huidige top 25
Winnaars
Voorgaande wedstrijden

Chatboxen
1 op 1 livechat
ChatBox
Clubs
Overzicht
Populaire clubs
Nieuwe clubs
Start een club

Blogs
Overzicht
Populaire weblogs
Start een weblog

Forum
Alle forums
Onderwerpen van vandaag
Onderwerpen van deze week
Zoeken

Cursussen
Software
Websites
Gezondheid
50plusser.nl

Zoek & Deel
Overzicht
Wandelroutes
Fietsroutes
Natuurgebieden
Bezienswaardigheden
Campings
Autoroutes
Motorroutes
Overige
Nieuws
Krantenkoppen
Weerbericht

Magazine
Artikelen
Artikel schrijven
Interviews

Extra
Recepten
Evenementen agenda
Ga je mee?
Webgids
Marktplaats
Spelletjes
Braintraining
E-cards maken
Desktop achtergronden
Software downloads
Animaties
Fotokalenders maken
Vandaag
19 berichten
0 tweets
31 foto's
481 reacties

RSS Feeds
Website RSS
Magazine RSS
Weblog RSS
Club RSS

Onze websites
50plusser.nl

Plus lidmaatschap
Word Plus lid voor maar
€ 1,79 per maand!










50plusser.nl
© 2005-2019
Publishious

Camino de las Puentezuelas s/n Buzón 4 29.120 Alhaurin el Grande
CIF / NIF : Y 5412747 X

_
_