Word gratis lid     Inloggen
50plusser.nl maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.  
Sluiten
Home
Magazine
Foto van de Dag
Filmpjes
Recepten
Prikbord
Fotowedstrijd
Blogs
Forum
Kranten
Clubs
Tutorials
Agenda
Leden
 
Alles
Actualiteiten
Buitenleven
Digitaal
Fotografie
Gezondheid
Lifestyle
Opmerkelijk
Voeding
Wetenschap

_
Alles
Fietsen
Natuur
Tuinieren
Wandelen


Kwatwormen in de Oostermeent



Spreeuwenkasten.  Tekening Toon de Jong.
Spreeuwenkasten. Tekening Toon de Jong.

In een nat grasveld kunnen in het voorjaar bruine plekken ontstaan,
waarop veel vogels neerstrijken. Met hun snavels spitten ze deze plekken
om. Vooral in laaggelegen grasland kwam dit vroeger veel voor, zoals in
het Gooise buitendijkse gebied. Het was een ramp voor de veehouders, die
toch al weiland te kort kwamen. Eeuwenlang wist men geen raad met wat men
een 'wormenplaag' noemde. Pas in de 20e eeuw ging men de 'wormen' met gif bestrijden, ook probeerde men een biologische manier.


Waterschap de Gooische Zomerkade
Aan de kuststrook ten oosten van de Huizer haven lagen tot het laatste
kwart van de 20e eeuw de Maatlanden en een gedeelte van de Oostermeent.
Tot het gereedkomen van de Afsluitdijk waren deze laaggelegen graslanden
alleen tegen de Zuiderzee beschermd door een zomerdijk. Ze vormden het
Waterschap de Gooische Zomerkade. In de winter werd dit gebied door de
zee overstroomd, waardoor een kleilaagje werd afgezet. Door deze
natuurlijke bemesting was de grond zeer vruchtbaar. Wel bleef in het
voorjaar het land lang drassig, zodat het pas midden juni geschikt was
voor agrarisch gebruik. De Maatlanden dienden hoofdzakelijk als
hooiland. Alleen einde augustus (na de hooibouw) werd het opengesteld
als 'naweide' voor het vee. De melk van dit vee kreeg echter een
uiensmaak, tot ontevredenheid van de consumenten. Op de strook achter
de zomerdijk, waar vooral zand werd afgezet, groeide namelijk kraailook
(een ver familielid van de ui).
De waterhuishouding bleef ook in de zomer een probleem. In de zomerdijk
waren op verschillende plaatsen sluiskleppen aangebracht waarop de sloten
konden afwateren De werking was afhankelijk van het getij van de
Zuiderzee Bij eb drukte het water in de sloot de klep open en bij vloed
sloot de zee deze weer. Het systeem van deze primitieve sluisjes bleef ook
de eerste jaren na het ontstaan van het IJsselmeer in gebruik. De
waterafvoer werkte echter hoofdzakelijk bij aflandige wind.
Het onderhoud van de kade van de Maatlanden was in handen van
kademeesters Voor de meentkade en de Meent zorgde het bestuur van de
erfgooiersgemeenschap
Het lage deel van de Oostermeent lag aan de kust, het hoge deel achter de
Maatlanden Deze meent waterde gedeeltelijk af op de Gooiersgracht,
maar ook op het beekje de Viersloot. Op oude kaarten is dit watertje nog
herkenbaar, in latere jaren is het gekanaliseerd. De slechte ontwatering
veroorzaakte regelmatig een 'wormenplaag'.

De kwatwormenplaag
Eind 17e, begin 18e eeuw leefde in Huizen Lambert Rijcksz Lustigh. Deze
man beschreef veel gebeurtenissen in het Gooi. Zijn geschriften zijn
bewaard gebleven In één van zijn geschriften staat:
"Anno 1721 doen was alhier in 't voorjaar op onse weijde gemeente, en
voornaam in de Blaricummerweijde de veltwormen soo sterck en magtigh
veele, dat sij bijna al graswortelen in de grond opaten, waardoor de
voorz. meent met weijnigh gras schuetkens is. Ja, op de maatlanden het
selve verderf".
Dat deze 'wormenplaag' geen fabeltje was bewijst het volgende bericht uit
de Gooi en Eemlander van 10 Mei 1902:
"Weinige weken terug voorspelde elkeen, dat de Meent deze zomer beter zou wezen, dan zij in jaren geweest was. Bij het guurder worden en blijven van het weder, verflauwt de hoop echter al spoedig, en nu morgen het vee der Erfgooiers op het punt staat bezit te nemen van de uitgestrekte weide, nu
blijkt het, dat deze slechter is dan ooit. Gehele stukken zijn, totaal
kaal, doch niet het weder is hiervan de hoofdschuldige, maar een in deze
streken weinig voorkomende worm, welk diertje de wortels van het gras
afknaagt. Hetzelfde schadelijke beestje toonde zich ook een jaar of acht
geleden, met hetzelfde gevolg. Gelukkig (?) kwam toen de zee en er bleef
geen enkel meer over. Toch in deze tijd van het jaar is dit geneesmiddel
al weinig beter dan de kwaal"
Uit dit krantenartikel blijkt dat na 170 jaar nog geen remedie was
gevonden tegen deze plaag. Blijkbaar wist men ook niet dat 'het
schadelijke beestje' een insectenlarve was. In Van Dale uit 1872 staat
wel kwatworm en emelt, maar de enige verklaring is ' één der volksnamen
van den engerling'.

De bestrijding der emelten
Vóór de invoering van de Erfgooierswet in 1912 werden de meenten slecht
beheerd. Maatregelen om de 'wormenplaag' te bestrijden werden niet
genomen. Bij de Erfgooierswet werd de Vereniging Stad en Lande van
Gooiland opgericht. Deze beheerde de meenten van de scharende
erfgooiers Het bestuur deed er alles aan om de kwaliteit van de
weidegronden van deze veehouders te verbeteren. Voorzitter E. Luden
zocht voor de meentverbetering contact met de Landbouwhogeschool. Ter
bestrijding van de larven werd de Plantenziektenkundige Dienst van
Wageningen ingeschakeld. De correspondentie hierover is bewaard
gebleven. Allereerst werd een brochure gestuurd met de titel De
bestrijding der emelten. Daarin stond onder andere:
"De emelten, dat zijn pootlooze, grauwgeel gekleurde larven van de
lang­poot­muggen, behooren tot de ernstigste beschadigers van
ontginningsweiden" en verder "De emelten leven nooit langer dan één
jaar in den grond. Verreweg de talrijkste soort is Tipula Paludosa mgn,
waarvan de muggen in Augustus - September uitvliegen ".
Vooral de heer P.J. Schenk, Technisch Ambtenaar 1e klasse van de
hogeschool, heeft veel brieven over de emeltenplaag geschreven. In mei
1923 vraagt hij of de terreinen van 'Stad en Lande' door emelten
geteisterd worden. Uit het antwoord blijkt dat het niet het geval is. In
1924 en 1925 is het echter mis en volgen opgaven van
bestrijdingsmiddelen Als middel wordt opgegeven 1 kg Parijsch Groen
vermengd met 25 kg zemelen per hectare. Uit een onderzoek in het
laboratorium Koningh en Mooy blijkt dat het Parijsch Groen voor 55,4 %
uit arsenicum bestaat. Mogelijk schrikt men hiervan, want het handmatig
verspreiden levert ook gevaren op. Men gaat opzoek naar een natuurlijke
bestrijding.

De spreeuw
Begin maart 1925 stuurt P.J Schenk, de volgende brief naar Stad en Lande:
"De laatste vorstperiode heeft het gras in zijn geheel bruin gekleurd,
zoodat het vaststellen van de grootte en beschadigde plekken en de omvang van de beschadiging moeilijkheden opleverde. Vast staat echter, dat op vele plaatsen zeer veel emelten in de grond voorkomen, hetgeen aan de vale kleur van het gras reeds goed is te zien. Ook de vogels hebben dit feit geconstateerd en bij name op de Oostermeent waren duizenden Spreeuwen aan 't zoeken naar emelten. Overal vindt men gaatjes in de grond gestoken.Toch zijn nog vele emelten aanwezig ".
Aansluitend aan deze brief stuurt hij een gedrukte brochure De Spreeuw.
Hierin wordt het nut van de spreeuw voor de landbouw beschreven. Aan het
hoofdstuk "Waarom verdient de spreeuw een betere verzorging?" is het
volgende ontleend:
"Er zijn drie redenen, die den Plantenziektenkundigen Dienst hebben doen
besluiten een bijzondere zorg te gaan besteden aan den Spreeuw.
In de eerste plaats is de vraag naar bescherming van weiden en pas in
cultuur gebrachte gronden tegen de vreterij van allerlei insectenlarven,
emelten, junikeverlarven en Aphodius­larven urgent.
In de tweede plaats is ons gebleken, dat het thans gebruikelijke
nestkastje niet aan de verlangens van de Spreeuw voldoet. Hier en daar
betrekt hij het wel, maar lang niet in die mate als dat bijvoorbeeld
vroeger bij de proeven te Kootwijk.
In het buitenland, met name in het Köningsmoor, aan de spoorlijn
Bremen-Hamburg zijn onder leiding van Prof. Weber de Spreeuwen in groote kolonies tot broeden gebracht. En dat nog wel in nestkasten, die in groepen van 30 a 36 stuks (per 10 ha) bijeen aan houten stellages zijn
geslagen. (een tekening van een dergelijke stellage staat achter in de
brochure) Deze stellages staan op afstanden van ongeveer 500 m onbeschut in het open veld. Ze worden voor verreweg het grootste deel bewoond".

Stellages op de Oostermeent
Stad en Lande nam het idee uit Köningsmoor over en plaatste vier
gelijksoortige stellages op de Oostermeent. Ze bestonden ieder uit drie
staande ruwe boomstammen met diagonale stammen als versterking. Boven, op 3,40 m hoogte, stonden 34 nestkastjes. P.J. Schenk stuurde in mei 1926 hiervan een foto. Jarenlang bleef hij contact houden over dit project, vooral met de hoofdopzichter Herman Hz. de Gooijer. Deze moest hem de resultaten melden, zoals in juni 1927. Het uitvoerige rapport bevatte een tabel met de inhoud van elk kastje. Een samenvatting van dit onderzoek:

Stellage Eieren Jongen Nesten Niets
A ...........--- ......... 25 ....... 24 ....... 5
B .......... 19.......... --- ....... 18 ...... 10
C ............ 6.......... 10 ........ 18 ...... 14
D .......... ---........... 7........... 3 ....... 29
------------------------------------
Totaal... 25 ....... 42 ........ 63 ........ 58

Verdere rapporten ontbreken. Naast de emeltenbestrijding door de
spreeuwen, werd ook nog steeds Parijsch Groen toegepast. Het was nota
bene schadelijk voor de vogels, maar nergens werd vermeld of er sprake was
van dode spreeuwen. P.J. Schenk bleef het project in de gaten houden en
stuurde hierover regelmatig brieven.
Juni 1935: "Er werden opmerkelijk veel dotten doode emelten bijeen
gevon­den, die waarschijnlijk door vogels waren uitgespugt".
December 1936 : " de stellages op de Oostermeent in vervallen toestand
zijn geraakt en eerlang vernieuwing eischen." Januari 1937 :
"Gelieve prijsopgave 102 nestkasten". "Bij 100 stuks 85 cent per stuk voor
spreeuwen".
Stad en Lande antwoordt februari 1937:
"Er wordt geen gebruik gemaakt van aanbieding nestkastjes"
De emeltenplaag verminderde na de ruilverkaveling van 1937, waardoor een
betere afwatering mogelijk werd. Hierna vervielen de stellages, het laatst
zijn ze gezien omstreeks 1940. Wel zijn er nog afbeeldingen van in enkele
boeken.
Vreemd genoeg wordt in de correspondentie nooit gerept van de meeuwen
op de Oostermeent Als er een zwerm opdook, zeiden de Blaricumse boeren
gekscherend: "De burgemeester van Marken heeft weer zijn duiven
losgelaten". Misschien toonden deze zeemeeuwen geen belangstelling voor de larven. In de weilanden aan de Googweg te Muiderberg maakten de meeuwen wel jacht op de emelten.

---------------------------------------------------------------
Bronnen:
- Archief 'Stad en Lande' Meenten Doos 364 Ziekte in grasgewas.
- Gooi en Eemlander 10 mei 1902
- Gooijer, F.J.J. de. 1996 De Gooise Zomerkade en de Maatlanden. Tussen
Vecht en Eem jrg. 14 (4), 204/208.
- Jonkers, D.A.; Kole, R.A. & Taapken (red.) 1987. Vogels tussen Vecht en
Eem. Vogelwerkgroep Het Gooi en omstreken, Hilversum. 331-333.
- Kroniek Lambert Rijcksz Lustigh (1654-1727). Rijks Archief Haarlem 279.
inv. nr. 1527 A
- Plantenziektekundige Dienst Wageningen. 1925. De Spreeuw. Verslag en
Mededelingen van de Plantenziektekundige Dienst, Wageningen No. 38.
- Polak, H. Tusschen Vecht, Eem en Zee. N.V. Dagblad De Gooi en Eemlander,
Hilversum 1935
- Rapport betreffende de ruilverkaveling van gronden genaamd "de
Buitendijken" gelegen in de gemeenten Naarden en Muiden. (25.08.1937)
___________________________
Afbeelding :
- Tekening van Stellage van Toon de Jong (uit boek H. Polak) met
onderschrift: Huizen: Vogelbroedplaatsen op de Gooische Oostermeent.
______________________________________________________-

F.J.J. de Gooijer


• Reageren   • Doorsturen   • Afdrukken   • Waarschuwen   • Artikel schrijven  

Geplaatst door Redactie
28 januari 2007 14:09
1951 keer bekeken.

Klik hier om dit artikel toe te voegen aan uw weblog



Meer van dit soort artikelen lezen?
_
Vergeet jezelf dan niet aan te melden. Ontvang 2x per maand 'Het beste van het web' via e-mail.
_



Reacties Van leden

Je reactie
Het is alleen mogelijk te reageren wanneer je ingelogd bent.
_
Naam_Wachtwoord_




_
_
Benneke  
29 jan 2007 21:14
Het artikel heb ik met genoegen gelezen. Als zoon van een kweker weet ik hoeveel schade enelten aan de jonge planten kunnen toebrenge. Leuk ook was het gebruik van Parijs groen. Ik herkende dit nog. Dit werd gebruikt om door de potgrond te mengen of opgelost in water over de pas Verpotte plantjes te sproeien.
Later werd dit door chemische verdelgingsmiddelen vervangen.

Benneke

_
Gooilander  
16 dec 2014 13:08
STARTPAGINA
http://gooijer.nl.jouwpagina.nl
_





_
_
Gooilander  
16 dec 2014 13:10
Http://gooijer.nl.jouwpagina.nl





Andere Magazine artikelen
_
Categorie Buitenleven
_


Binnen handbereik: een droomreis door het Verre Oosten
Wie een nieuwe wereld wil ontdekken pakt het vliegtuig naar het Verre Oosten. Daar vind je een schat aan ongerepte natuur, tropische stranden, ...
Lees verder | Reacties 0 | Door 50plusser.nl | Toevoegen


Beertje dat zijn moeder volgt blijft maar naar beneden glijden maar geeft niet op

Lees verder | Reacties 1 | Door 50plusser.nl | Toevoegen


Staatsbosbeheer gaat in het gebied Oostvaardersplassen 1830 edelherten afschieten
Na een recente helikoptertelling van de dieren blijkt dat er niet 1000 maar toch zeker 1830 edelherten afgeschoten moeten worden. Dit is ...
Lees verder | Reacties 5 | Door 50plusser.nl | Toevoegen


Krokodil krijgt nieuwe 3d geprinte staart angemeten
Hij heet mr. Stubbs en heeft zijn staart waarschijnlijk door een aanval van een andere krokodil verloren. 3 jaar geleden heeft hij voor het ...
Lees verder | Reacties 0 | Door 50plusser.nl | Toevoegen


De Leeuwenfluisteraar laat nu ook zien hoe lief hyena's kunnen zijn
Je kent Kevin Richardson vast wel van Youtube. Er zijn talloze filmpjes waarop hij knuffelend met zijn leeuwen te zien is. Hij is van mening ...
Lees verder | Reacties 0 | Door 50plusser.nl | Toevoegen


Nieuw: De Bosatlas van de Wadden
Op donderdag 18 oktober a.s. ontvangt Lutz Jacobi, directeur van de Waddenvereniging, het eerste exemplaar van De Bosatlas van de Wadden. ...
Lees verder | Reacties 1 | Door 50plusser.nl | Toevoegen


Broers in Nieuw-Zeeland vinden een gigantische inktvis
Drie broers vinden na het speervissen deze 4.2 meterr lange aangespoelde inktvis op het strand. Ze maken gelijk foto's die in een mum van tijd wereldwijd viraal gaan. ...
Lees verder | Reacties 0 | Door 50plusser.nl | Toevoegen


In Utah vullen ze het vispeil aan vanuit de lucht
Het vispeil in Restock Lake wordt door dit vliegtuig in volle vlucht aangevuld. Je zou zeggen dat vissen dit niet overleven maar meer dan 95% overleeft de vrije val. ...
Lees verder | Reacties 0 | Door 50plusser.nl | Toevoegen


Fietsen langs brouwerijen en biercafés in Scheldeland
Immaterieel cultureel erfgoed moet je koesteren. Met Plan Bier hebben ze in Oost-Vlaanderen maar liefst twaalf fietsroutes en negen wandelingen ...
Lees verder | Reacties 1 | Door 50plusser.nl | Toevoegen


Uniek! Fietsen door het water in Bokrijk
Altijd al eens door het water willen fietsen? De fietsroute bij knooppunt 91 van het fietsroutenetwerk in Limburg biedt je deze unieke kans! ...
Lees verder | Reacties 1 | Door 50plusser.nl | Toevoegen


Oceanoloog voorspelt 'een wereldwijde catastrofe'
John "Charlie"Veron, beter bekend als "The Godfather of Coral" is een gerespecteerd rif expert en hij luidt de noodklok. Hij heeft persoonlijk ...
Lees verder | Reacties 0 | Door 50plusser.nl | Toevoegen







_


De laatste Artikel reacties
_


Door Handyman op 11 nov 2018 23:58
_
Al; dat getwitter en gekwetter, doe het nu eindelijk eens, die beesten worden doodziek ...
_
Artikel Staatsbosbeheer gaat in het gebied Oostvaardersplassen 1830 edelherten afschieten
_
Bekijk het artikel en alle reacties



Door Peter Werkhoven op 09 nov 2018 20:44
_
Beter vlees dan van de bio-industrie. Zo (be)leven we meer van de natuur en wordt het natuurgebied beter beheerd. ...
_
Artikel Staatsbosbeheer gaat in het gebied Oostvaardersplassen 1830 edelherten afschieten
_
Bekijk het artikel en alle reacties



Door Pluk op 08 nov 2018 12:58
_
Ik heb begrepen dat moederbeer (en met haar ook haar jong) enorm geschrokken waren door de aanwezigheid ...
_
Artikel Beertje dat zijn moeder volgt blijft maar naar beneden glijden maar geeft niet op
_
Bekijk het artikel en alle reacties



Door TontenBrinke op 05 nov 2018 19:44
_
De ‘massaslachting’ nog even in de koelkast.
_
Artikel Staatsbosbeheer gaat in het gebied Oostvaardersplassen 1830 edelherten afschieten
_
Bekijk het artikel en alle reacties



Door JanRutgers op 05 nov 2018 16:57
_
En het was teveel moeite, om er een niet gemonteerde plaat bij te zetten? Het gewei op dit hert is een ...
_
Artikel Staatsbosbeheer gaat in het gebied Oostvaardersplassen 1830 edelherten afschieten
_
Bekijk het artikel en alle reacties



Door Redone op 05 nov 2018 11:42
_
Gruwelijk, te gek voor woorden, misstanden van de bovenste plank!
_
Artikel Staatsbosbeheer gaat in het gebied Oostvaardersplassen 1830 edelherten afschieten
_
Bekijk het artikel en alle reacties



Door LucCant1948 op 09 okt 2018 09:37
_
Boeiende informatie en nuttige tips voor wandelingen die we zeker gaan doen ! Dank U. Luc Cant
_
Artikel Fietsen langs brouwerijen en biercafés in Scheldeland
_
Bekijk het artikel en alle reacties



Door Josh49 op 08 okt 2018 22:11
_
Heel leuk fietsen door het water..heb het al meerdere keren gedaan..het is een aanrader,met tevens een ...
_
Artikel Uniek! Fietsen door het water in Bokrijk
_
Bekijk het artikel en alle reacties



De beste Foto's van de dag
_
_


Stelling van de dag
05 januari 2016
76%Mee eens
_
18%Mee oneens
_
7%Geen mening
_


Laat uw stem meetellen!
_
Mee eens
Mee oneens
Geen mening
_
  Meer info




De best gelezen Artikelen
De meest bekeken artikelen van de afgelopen 12 maanden.
_

Hoe cast je filmpjes vanaf PC naar Chromecast (tv) met de Videostream app voor Google Chrome!
Wat een openbaring! Het casten van films naar mijn tv via... lees verder


15 foto's van Shikhei Goh, alias koning macro!
Hij woont op het eiland Batam, ongeveer 45 minuten varen ... lees verder


Het verhaal achter 'A ticket to ride' van The Beatles
Volgens John Lennon was "Ticket to ride" een kaart die pr... lees verder


Kleinzoon bedenkt watersnoepjes zodat zijn oma met dementie niet uitdroogt
Veel mensen met Alzheimer voelen geen dorstprikkel of kun... lees verder


50-plussers hebben meer seks dan ooit! Ze delen hun tips voor de camera.
Volgens een Amerikaanse nationale seksstudie hebben 50-pl... lees verder


Vermoeide 86-jarige demente man krijgt boete voor uitrusten op bankje bushalte
Een 86-jarige man uit Düsseldorf die bij een bushalt... lees verder


Veilig online: de beste virusscanner ben je zelf
Natuurlijk bescherm je je pc met een virusscanner. Maar d... lees verder


Recept: Bami Goreng van Oma Moesje
Dit recept is op de receptenpagina door Frits gedeeld. He... lees verder










_
 
_

50plusser.nl
Over 50plusser.nl
Homepage
Top 20 mogelijkheden
Nieuwsbrieven
Contact
Inloggen
Wachtwoord vergeten
Adverteren
Privacystatement & Cookiebeleid
Sitemap

Lidmaatschap
Gratis lidmaatschap
Plus lidmaatschap
Uitschrijven

IK
Mijn profiel
Mensen uitnodigen
Mijn plekken op internet
Profielfoto's
Hoofdfoto's aanpassen
Gegevens aanpassen
Gebruikersnaam wijzigen
Wachtwoord wijzigen
E-mailadres wijzigen

Leden
Overzicht
Nu online
Verjaardagen
Wie doet wat?
Overzicht
Mijn acties
Wat doen mijn vrienden

Prikbord
Alle berichten
Mijn berichten
Berichten van mijn vrienden

Van de dag
Foto's
Weerfoto's
Fotobewerkingen
Zwart/wit foto's
Video's
Stellingen

Fotoboeken
Overzicht
Mijn fotoboeken
Top fotoboeken

Fotowedstrijd
Overzicht
Huidige top 25
Winnaars
Voorgaande wedstrijden

Chatboxen
1 op 1 livechat
ChatBox
Clubs
Overzicht
Populaire clubs
Nieuwe clubs
Start een club

Blogs
Overzicht
Populaire weblogs
Start een weblog

Forum
Alle forums
Onderwerpen van vandaag
Onderwerpen van deze week
Zoeken

Cursussen
Software
Websites
Gezondheid
50plusser.nl

Zoek & Deel
Overzicht
Wandelroutes
Fietsroutes
Natuurgebieden
Bezienswaardigheden
Campings
Autoroutes
Motorroutes
Overige
Nieuws
Krantenkoppen
Weerbericht

Magazine
Artikelen
Artikel schrijven
Interviews

Extra
Recepten
Evenementen agenda
Ga je mee?
Webgids
Marktplaats
Spelletjes
Braintraining
E-cards maken
Desktop achtergronden
Software downloads
Animaties
Fotokalenders maken
Vandaag
43 berichten
0 tweets
82 foto's
734 reacties

RSS Feeds
Website RSS
Magazine RSS
Weblog RSS
Club RSS

Onze websites
50plusser.nl

Plus lidmaatschap
Word Plus lid voor maar
€ 1,79 per maand!










50plusser.nl
© 2005-2018
Publishious

Camino de las Puentezuelas s/n Buzón 4 29.120 Alhaurin el Grande
CIF / NIF : Y 5412747 X

_
_