Word gratis lid     Inloggen
Cookies op 50plusser.nl

50plusser maakt gebruik van cookies en daarmee vergelijkbare technieken. 50plusser gebruikt functionele en analytische cookies om u een optimale bezoekerservaring te bieden. Bovendien plaatsen derde partijen tracking cookies om u gepersonaliseerde advertenties te tonen en om buiten de website van 50plusser relevante aanbiedingen van 50plusser te doen. Ook worden er tracking cookies geplaatst door social media-netwerken.
Door op Akkoord te klikken gaat u hiermee akkoord.

Akkoord
 
Geen cookies


Klik hier voor meer informatie.
Home
Magazine
Foto van de Dag
Filmpjes
Recepten
Prikbord
Fotowedstrijd
Blogs
Forum
Kranten
Clubs
Tutorials
Agenda
Leden
50plusser.nl
Gedichten en poëzie schrijven en plaatsen
Voorpagina
Berichten
Forum
Foto's
Links
Club info
Leden
Agenda
Aanmelden
 

RIJM en Metrum


ij het schrijven van poëzie of gedichten, is de schrijver eigenlijk geheel vrij een indeling te maken, hoe hij zijn gedicht op papier zet. Dat kan in Strofen (verzen) of in één stuk achter elkaar. Het mag rijmen, maar dat hoeft niet.
Men spreekt ook niet voor niets van dichterlijke vrijheid. Het verbasteren van woorden of het gebruik van niet bestaande woorden is geen enkel probleem voor een dichter. Je kan dus eigenlijk schrijven wat je wilt.
Toch zijn er wel weer wat regels, ook voor mensen die een gedicht willen schrijven. Zo zijn er een aantal dichtvormen zoals sonnetten, limericks, kwatrijnen etc. Die wel moeten voldoen aan een bepaald aantal regels, aan een vastgesteld rijmschema en zelfs aan een bepaald aantal lettergrepen per regel.
Weet u iets niet zeker, via Internet kunt u elke dichtvorm opzoeken.
Gedichten kunnen vaak ontstaan uit gevoel, dan vind de dichter de vorm niet zo belangrijk, als hij zijn gevoel maar kan uiten. Veel plezierdichten drijven vaak de spot met een gebeurtenis of een persoon. Dan vindt de dichter de vorm en vooral het metrum belangrijk. Het moet als het ware "Lekker" lopen. Bij zo'n gedicht is rijm en metrum dan weer veel belangrijker. Zo zijn er in de loop der tijden vele dichtvormen, rijmmodellen en verschillende metrums ontstaan. Een aantal heb ik voor u opgezocht. Deels heb ik hier gebruik gemaakt van de site van cambiumned..NL. Een site met veel informatie over Nederlandse dichters, rijmvormen etcetera. De verwijzing zet ik wel bij de LINKS.
Wat echt belangrijk bij dichten is: Voel u vooral vrij om te schrijven zoals u wilt, het is uw gedicht en uw gevoel wat u daarin kwijt wil.
Voor de geïnteresseerden komt hierna de soorten en vormen van Rijm en Metrum.

Benneke


RIJM en METRUM

Rijm betekent in de ruimste zin van het woord herhaling van klanken.
Meestal bedoelt men daarmee herhaling van klank aan het eind van een regel (eindrijm).
Als je rijmt ordent naar plaats en klank onderscheidt men:


BEGINRIJM (ook wel alliteratie)

Dicht bij elkaar staande beklemtoonde lettergrepen hebben dezelfde medeklinker:
Ik ben geboren uit zonnegloren
En een zucht van de ziedende zee (Jacques Perk)


HALFRIJM (ook wel klinkerrijm of assonantie)

Hierbij rijmen alleen de klinkers:
't Meisken nam haren mantel
Ende si ginck eenen ganc
Al voor haers vaders poorte,
Die si ontsloten vant (Uit: Het daghet in den Oosten)


VOLRIJM

De rijmende woorden (inclusief de laatste beklemtoonde klinker) eindigen hetzelfde:
hing - ding
roken - doken


RIJK RIJM (Rime riche)

De rijmende klanken zijn hetzelfde:
noot - nood
het avondlicht - in de avond ligt


EINDRIJM kun je ook indelen op grond van het aantal rijmende lettergrepen.


StAAND RIJM

De laatste, beklemtoonde lettergreep rijmt:
gaan - staan
gedruis - sluis


SLEPEND RIJM

Een beklemtoonde rijmende lettergreep wordt gevolgd door een onbeklemtoonde lettergreep:
kopen - lopen
eter - beter


GLIJDEND RIJM

Een beklemtoonde rijmende lettergreep wordt gevolgd door twee onbeklemtoonde
lettergrepen:
kabbelen - babbelen
kinderen - hinderen


RIJMSCHEMA'S

Als je rijmende woorden aan het eind van een regel dezelfde letter geeft, ontstaat een rijmschema.

We onderscheiden de volgende schema's:


Gepaard rijm: a a b b (c c...)

Fraeye historie ende al waer
Mach ic u tellen, hoort naer.
Het was op enen avontstonde
Dat karel slapen begonde
Tengelem op den rijn.
Dlant was alle gader sijn.

(Begin van Karel ende Elegast)


Gekruist rijm: a b a b (c d c d)


Wilhelmus van Nassouwe
Ben ick van Duytschen bloet,
Het vaderlandt getrouwe
Blijf ick tot inden doet.

(Begin van het Wilhelmus)


Omarmend rijm: a b b a (c d d c... )

Natuur is voor tevredenen of legen.
En dan: wat is natuur nog in dit land?
Een stukje bos, ter grootte van een krant,
Een heuvel met wat villaatjes ertegen.

(Eerste vier regels uit Gelukkig in de Dapperstraat van JC Bloem)


Slagrijm: a a a (b b b...)

Wat doe ik met twee? -
Wat heb ik er an?
Zoo'n tweede sieraad
Van mijn huwelijksstaat,
Die in 's levens ontlokenen dageraad
Zich reeds tweemaal alhier te verslikken staat,
Terwijl hy, in toomloozen overdaad,
Zijn buik als een pakschuit op marktdag laadt,
En zijn ouders vertroost met de hoop op zwart zaad,
Pak jy, kameraad!
Maar spoedig je biezen en poets me de plaat.
Jy, klaplooper, voort! of wy krijgen 't te kwaad.

(Uit: De boterham en de goudzoeker van de Schoolmeester (Gerrit van der Linde)


Gebroken rijm: a b c b d e f e of: a b a c d e d f

Op `t hoekje van de hooigracht
En van den Nieuwen Rijn,
Daar zwoer hij, dat hij zijn leven lang
Mijn boezemvriend zou zijn.

(Uit: Immortelle IX van Piet Paaltjens)


Metrum

In taaluitingen zit ritme. Ritme komt tot stand door afwisseling van meer of minder beklemtoonde lettergrepen. Als dat ritme een bepaalde regelmaat heeft, spreekt men van metrum.
Regelmaat kun je aangeven met 'versvoeten'. Versvoeten zet je tussen staande streepjes ( je noemt dit scanderen). Beklemtoonde lettergrepen (sterk) krijgen het teken - en de minder beklemtoonde (zwak) ? .
De meest voorkomende soorten metrum zijn:
jambe ( afwisselend zwak - sterk)

U -|U -|U -|U -|U -|
Een nieu|we len|te en| een nieuw|geluid

(Begin van de Mei van Herman Gorter)

trochee (afwisselend sterk -zwak)

- U|- U|- U|- U|-|
Constan|tijntje,| 't zaligh | kijntje,

(Eerste regel van Kinder-Lyck van Joost van den Vondel)

dactylus (sterk - zwak - zwak)

-U U|-U U|-U U|-U U|-U U|
Grauw is uw | hemel en | stormig uw | strand (Uit: Holland van Potgieter)

anapest (zwak - zwak - sterk)

U U -|U U -|U U -|U U -|U U -|
Kan het zijn| dat de lier|, die sinds lang| niet meer ruis|te

(Eerste regel van het gelijknamige gedicht van Da Costa)

Het afbreken van versregel op een onnatuurlijke plaats noemen we enjambement.
Voorbeeld:

't Is de verwezenlijking van
Het lieflijk droombeeld, dat
Zijn ziel zich had geschapen, die
Daar in dien wagen zat

(Uit: Des zangers min van Piet Paaltjens)
Enjambementen worden gebruikt om meer aandacht voor de woorden waarbij het optreedt te vragen, effecten met het ritme te bewerkstelligen en om de spanning op te voeren.


Benneke



_





Geplaatst door Benneke
29 november 2007 23:31




Reacties van clubleden

Je reactie
Het is alleen mogelijk te reageren wanneer je ingelogd bent.
_
Naam_Wachtwoord_




_
Gizmoenbeertje30 november 2007 08:51
Groot compliment voor dit allemaal uit te zoeken Benneke! Groetjes, Lia

Nett30 november 2007 10:42
Inderdaad Ben, veel werk ons iets te leren.
Mij dan..) We gaan het bestuderen.

_





_
Philo.130 november 2007 16:07
Een standaard"werk"! Toch mis ik één rijmschema: a a b b a. Voorbeeld?

Schuinschrift.
Er was eens een schrijver te Ede,
die schreef op het scherp van de snede.
't Kon er mee door,
't was niet echt goor,
maar 't kwetste toch menigeen's zede

Ik geloof, dat zoiets een limerick heet...;-)

Benneke30 november 2007 19:33
Oh Philo, je hebt helemaal gelijk, het rijmschema van de limericks waarvan ik er honderden heb gemaakt, laat ik gewoon achterwege. Maar dank zij je opmerkinsgave is deze omissie hersteld.

Benneke
_







Andere Berichten

_

21 november 2020 08:04
_
Nieuw lid.
Hallo beste leden hier, wil me even voorstellen. Ben theelicht, weduwe , gepensioneerd,en gewerkt in de zorg. ben nu 69 jaar, en hou van veel dingen, o....
Lees verder | Reacties 0 | Door Theelicht.1

_

9 augustus 2020 13:33
_
Ook nog maar even hier
Want dat was denk ik de bedoeling; mezelf even voorstellen. Me aangemeld als Carolina48 en heb in het verleden hier ook al eens het een en ander geplaat...
Lees verder | Reacties 0 | Door Carolina48

_

9 augustus 2020 09:26
_
Zomer
Zomer Ineens die drie maanden met alleen maar droogte. De cipressen met hun rosse borstels. De witte schorpioen zonder venijn. Een zomer van verbrand pa...
Lees verder | Reacties 0 | Door Carolina48

_

30 augustus 2019 13:04
_
Liefde
Wij koesteren veel dingen in het leven. Dingen, die wij kunnen verkrijgen en die ons leven zo comfortabel en zo vreugdevol mogelijk maken. Maar wat wij ...
Lees verder | Reacties 2 | Door Rob_Rugebregt

_

14 december 2015 01:43
_
Ik zou het niet weten
Ik zou het niet weten misschien niet willen het kleine onmisbare wat niet misbaar is Ik zou het niet kunnen niet meer niet voelen wat nu de werkelijkhei...
Lees verder | Reacties 2 | Door Willempie53

_

14 december 2015 01:23
_
Nacht
Een nacht van empathie voor de duisternis die alles beschermt wat het oog ontgaat Een nacht bruissend van energie waar gedachten samen komen Een nacht a...
Lees verder | Reacties 0 | Door Willempie53

_

24 augustus 2015 14:25
_
Mijmering in nacht van volle maan
Onnoemelijk groot is de hemel waaronder het licht van dode sterren mijn zomers zwoele nacht nog weten te versieren. Op haar mooist, steeds verder en hog...
Lees verder | Reacties 4 | Door Esperanza

_

21 augustus 2015 21:27
_
Zand
Zand, dat aan mijn voeten spoelt, vertel mij o zand, waar kom jij vandaan? Ooit, woonde ik van hier heel ver weg aan de andere kant van de oceaan. Daar ...
Lees verder | Reacties 4 | Door Esperanza

_

21 juni 2015 20:55
_
Ik mis je ...

Lees verder | Reacties 5 | Door Mikke.1

_

29 april 2015 14:35
_
Praatvaar
Vroeger was alles anders, maar alles was ook weer niet alles. De kinderen van tegenwoordig die veel achter de computer zitten en weinig buiten spelen, h...
Lees verder | Reacties 1 | Door Oudtiel

















_
 
_

50plusser.nl
Over 50plusser.nl
Homepage
Top 20 mogelijkheden
Nieuwsbrieven
Contact
Inloggen
Wachtwoord vergeten
Adverteren
Privacystatement & Cookiebeleid
Sitemap

Lidmaatschap
Gratis lidmaatschap
Plus lidmaatschap
Uitschrijven

IK
Mijn profiel
Mensen uitnodigen
Mijn plekken op internet
Profielfoto's
Hoofdfoto's aanpassen
Gegevens aanpassen
Gebruikersnaam wijzigen
Wachtwoord wijzigen
E-mailadres wijzigen

Leden
Overzicht
Nu online
Verjaardagen
Wie doet wat?
Overzicht
Mijn acties
Wat doen mijn vrienden

Prikbord
Alle berichten
Mijn berichten
Berichten van mijn vrienden

Van de dag
Foto's
Weerfoto's
Fotobewerkingen
Zwart/wit foto's
Video's
Stellingen

Fotoboeken
Overzicht
Mijn fotoboeken
Top fotoboeken

Fotowedstrijd
Overzicht
Huidige top 25
Winnaars
Voorgaande wedstrijden

Chatboxen
1 op 1 livechat
ChatBox
Clubs
Overzicht
Populaire clubs
Nieuwe clubs
Start een club

Blogs
Overzicht
Populaire weblogs
Start een weblog

Forum
Alle forums
Onderwerpen van vandaag
Onderwerpen van deze week
Zoeken

Cursussen
Software
Websites
Gezondheid
50plusser.nl

Zoek & Deel
Overzicht
Wandelroutes
Fietsroutes
Natuurgebieden
Bezienswaardigheden
Campings
Autoroutes
Motorroutes
Overige
Nieuws
Krantenkoppen
Weerbericht

Magazine
Artikelen
Artikel schrijven
Interviews

Extra
Recepten
Evenementen agenda
Ga je mee?
Webgids
Marktplaats
Spelletjes
Braintraining
E-cards maken
Desktop achtergronden
Software downloads
Animaties
Fotokalenders maken
Vandaag
6 berichten
0 tweets
34 foto's
40 reacties

RSS Feeds
Website RSS
Magazine RSS
Weblog RSS
Club RSS

Onze websites
50plusser.nl

Plus lidmaatschap
Word Plus lid voor maar
€ 1,79 per maand!










50plusser.nl
© 2005-2021
Publishious

Camino de las Puentezuelas s/n Buzón 4 29.120 Alhaurin el Grande
CIF / NIF : Y 5412747 X

_
_